درباره لوگو
لوتوس به معنای گل نیلوفر آبی است. این گل با نام های «نیلوفر آبی، لوتوس یا سوسن شرقی» شناخته می شود و در اغلب کشورهای آسیایی به عنوان سمبل و نماد همگانی مطرح گردیده است. گل لوتوس ریشه در خاک و ساقه در آب دارد و روی آن به طرف خورشید است. این گل نماد مذهب بوده، همچون نماد پاکی و تهذیب نفس.
نیلوفر آبی که قدمت آن به تمدنهای باستانی برمیگردد گلی با پیشینه غنی است. از آنجایی که این گل با خورشید باز میشود و با فرا رسیدن شب بسته میشود، اغلب تصور میشود که نمادی از جزر و مد زندگی، تجدید حیات و تولد دوباره است. اگرچه معانی آن در فرهنگهای مختلف بسیار متفاوت است، اما نیلوفر آبی به طور جهانی جایگاهی مقدس و نمادین دارد.
گیاه نیلوفر آبی، گیاهی چند ساله و آبزی است که در شرایط غنی از مواد مغذی و کدر رشد میکند. این گیاه که در سراسر هند، شرق آفریقا، جنوب شرقی آسیا و استرالیا یافت میشود، و گل بومی هند و ویتنام است و در نیمه شرق آسیا به دلیل زیبایی و نماد آن بسیار مورد استفاده قرار میگیرد، از یک چرخه زندگی فعال و جالب روزانه برخوردار است. نیلوفرهای آبی ریشههای خود را در گل و لای فرو میبرند و ساقههای بلند آنها به سمت بالا امتداد مییابد تا به بالای آب برسند. در آنجا، میشوند شکوفههای سرسبز رشد کرده و شکوفا می شوند. گلبرگ به گلبرگ، هر کدام به لطف یک پوشش محافظ بیرونی که خاک و آب را دفع میکند، بکر و دست نخورده از آب کثیف بیرون میآیند. این گیاهان در روز شکوفه میدهند و شبها در آب فرو میروند و بسته میشوند و هر روز صبح دوباره بالای آب بیدار میشوند. درحالیکه گلبرگها فقط چند روز دوام میآورند و سپس میریزند، تأثیر ماندگاری از پاکی و وقار از خود به جا میگذارند.
معنای گل نیلوفر آبی از فرهنگی به فرهنگ دیگر متفاوت است. در ایران باستان، لوتوس و یا گل نیلوفر آبی یک نماد شناخته شده است و از اهمیت خاصی برخوردار بوده و همانطور که گفتیم، نماد لوتوس درواقع نماد کمال، رشد معنوی، چرخه تولد و رشد انسان است.
با این حال، به طور کلی، نیلوفر آبی معمولاً به عنوان نمادی مقدس از خلوص، تولد دوباره و قدرت شناخته می شود. از آنجا که نیلوفرهای آبی بدون لکه از گل و لای برمیخیزند، اغلب به عنوان نمادی از خلوص در نظر گرفته میشوند. از آنجایی که هر شب به آب تیره برمیگردند و شکوفههای خود را در سپیده دم باز میکنند، گلهای نیلوفر آبی همچنین نمادی از قدرت، انعطافپذیری و تولد دوباره هستند. یکی دیگر از معانی گل نیلوفر آبی، تعالی است: نیلوفر آبی نشان دهنده تعالی روح انسان بر ماده دنیوی است. زیرا از دنیای زیرین به سوی نور شکوفا میشود.
گل لوتوس (نیلوفر آبی) یکی از نمادهای مهم و پرکاربرد در نقوش برجسته تخت جمشید است که اهمیت ویژهای در تمدن هخامنشی داشته است.
اهمیت و نمادگرایی گل لوتوس در تخت جمشید:
نماد کمال و توازن:
این گل به دلیل داشتن ۱۲ گلبرگ، به عنوان نمادی از کمال و توازن در هنر و معماری هخامنشی به کار رفته است.
نماد پاکی و خلوص:
نیلوفر آبی به دلیل اینکه آلودگی آب بر برگهایش نمینشیند، همواره نماد بیآلایشی، پاکی و خلوص بوده است.
کاربرد تزئینی:
این گل در بناهای هخامنشیان از جمله تخت جمشید، به عنوان تزئین حجاریها و سرستونها به کار رفته است.
نماد زایش و تجدید حیات:
نیلوفر آبی نماد باروری، زایش و تجدید حیات نیز محسوب میشود.
ارتباط با ایزدبانوان و خدایان:
- آناهیتا: نیلوفر آبی نماد ایزدبانوی آناهیتا، ایزدبانوی آب، بوده و به همین دلیل به آن «گل آناهیتا» نیز گفته میشود.
- میترا و آیین مهر: این گل با برآمدن آفتاب باز و با فرورفتن آن بسته میشود و از این رو مظهر خورشید و مرتبط با میترا (مهر) است. در برخی روایات اساطیری، میترا از درون غنچه نیلوفر زاده شده است.
- اهورامزدا: در دین زرتشت، این گل سمبل اهورامزدا نیز به شمار میرود.
نقش برجسته و کنده کاری در تخت جمشید بهمراه گل های نیلوفر آبی
نیلوفر آبی در متون مقدس و تصاویر معنوی از مصر باستان گرفته تا برخی از متون اولیه بودایی ظاهر میشود. با این اوصاف، جای تعجب نیست که گل نیلوفر آبی اغلب نماد الوهیت است. هندوئیسم به طور خاص در گل نیلوفر آبی معنای غنی پیدا میکند. نیلوفر آبی در متون ودایی مربوط به ۱۴۰۰ سال قبل از میلاد مسیح نیز مورد اشاره قرار گرفته است. چندین خدای هندو اغلب با گل نیلوفر آبی به تصویر کشیده شدهاند (یا به نوعی با گل نیلوفر آبی مرتبط هستند). نیلوفر آبی به عنوان گل ملی هند، مدتهاست که به عنوان نمادی در هنر، فرهنگ، فلسفه و ادیان این کشور خدمت کرده است.
نیلوفر آبی در بسیاری از فرهنگهای شرقی نمادی مرکزی است که آن را یکی از مقدسترین گیاهان جهان میدانند. گلهای نیلوفر آبی در قدیمیترین خطوط هیروگلیف مصری، سرامیکهای باستانی چینی و داستانهای عامیانه هندو دیده میشوند. اسنایدر میگوید: «نیلوفر آبی در بسیاری از ادیان آسیایی، از جمله بودیسم، هندوئیسم و جینیسم، مورد احترام است. اغلب به عنوان نمادی از پاکی، بیداری معنوی و روشنبینی استفاده میشود. در هندوئیسم، نیلوفر آبی با چندین خدای دیگر مانند ویشنو و لاکشمی مرتبط است که اغلب در حالت نشسته روی گل یا در دست داشتن آن به تصویر کشیده میشوند. در بودیسم، نیلوفر آبی نمادی از سفر به سوی روشنبینی است؛ در آب گلآلود رشد میکند اما به گلی زیبا در بالای سطح تبدیل میشود که نمایانگر غلبه بر موانع و ناخالصیها برای دستیابی به پاکی معنوی است. وضعیت نیلوفر آبی یا پادماسانا، در آموزههای یوگا و مدیتیشن، یک حالت مرکزی است که هم در ابتدا و هم در انتهای یک جریان یا تمرین استفاده میشود.
در مصر باستان، این گل نمادی از خورشید، خلقت و تولد دوباره بود، زیرا این گل شبها بسته و در زیر آب فرو میرود و هر روز با خورشید برمیخیزد و دوباره باز میشود. در هند و آسیای شرقی، که زادگاه این گل است، نیلوفر آبی عمیقاً با باورهای مذهبی و فلسفی در هم آمیخته و نمایانگر سفر انسان به سوی روشنبینی معنوی است.
در اینجا نگاهی عمیقتر به معانی دیگر گل نیلوفر آبی میاندازیم: خلوص؛ از آنجایی که گل نیلوفر آبی بدون گل، لجن یا آوار از آب بیرون میآید، اغلب به عنوان نماد نهایی خلوص دیده می شود. تولد دوباره؛ گل نیلوفر آبی با هر روز از چرخه شکوفایی خود، مانند مسیر خورشید یا ماه، بسته و دوباره باز میشود. این امر منجر به این باور گسترده شده است که گلهای نیلوفر آبی نماد تولد دوباره هستند.
نمادگرایی نیلوفر آبی از پاکی تا مقاومت؛ در بسیاری از فرهنگها، این گل نمایانگر پاکی و آرامش است. توانایی نیلوفر آبی در بالا آمدن از آبهای گلآلود، نشاندهنده ظرفیت روح انسان برای غلبه بر چالشها و سختیها است. این مقاومت، یادآوری قدرتمندی از چگونگی ظهور زیبایی از شرایط دشوار است.
چاکراها یک سیستم انرژی باستانی هستند که در نوشتههای وداها، متون فلسفی باستانی هندو که بین ۱۵۰۰ تا ۵۰۰ سال قبل از میلاد نوشته شدهاند، پدیدار شدهاند. وداها مجموعهای از اشعار، سرودها و نوشتههای معنوی هستند که دانش دین هندوئیسم را منتقل میکنند. تصور میشود که چاکراها به بدن فیزیکی حیات میبخشند و با تعاملات فیزیکی، عاطفی و ذهنی مرتبط هستند. آنها به عنوان مکانهای حیات، انرژی معنوی یا پرانا در نظر گرفته میشوند که تصور میشود در امتداد مسیرهایی به نام نادی در میان آنها جریان دارد. چاکرا (cakra) در زبان سانسکریت به معنی «چرخ» است و به نقاط انرژی در بدن شما اشاره دارد. تصور میشود که آنها دیسکهای چرخان انرژی هستند که باید باز و همتراز باقی بمانند، زیرا با دستههای اعصاب، اندامهای اصلی و نواحی از بدن پرانرژی ما که بر سلامت عاطفی و جسمی ما تأثیر میگذارند، مطابقت دارند. چاکراها با گلهای نیلوفر آبی که هر کدام تعداد گلبرگهای متفاوتی دارند، نمادگذاری شدهاند.
نماد مرتبط با چاکرای تاج، گل نیلوفر آبی با هزار گلبرگ است. هر گلبرگ نماد جنبهای متفاوت از وجود ماست و وقتی کاملاً باز میشود، ما را به آگاهی الهی متصل میکند.
گل نیلوفر آبی در طول تاریخ ایران نماد مقدس بهشت بوده است. پادشاهان هخامنشی با احترام آن را در دست میگیرند که نشانهای از صلح و زندگی است. گل نیلوفر آبی در ایران باستان از اهمیت ویژهای برخوردار بود. این گل به عنوان نمادی از پاکی در بناهای هخامنشی به عنوان تزیین در بناها استفاده میشده است. به عنوان مثال در تخت جمشید به عنوان تزیین حجاریها و سرستونها دیده میشود. نام گل زیبای نیلوفر آبی در زبانهای ترکی، فرانسوی، یونانی و غیره، لوتوس است.
سرستونهای گل نیلوفر آبی نقش مهمی در معماری مصر دارند. گلهای نیلوفر آبی به طور گسترده در معابد هندی و سنگتراشیها استفاده میشوند. وجود گلهای نیلوفر آبی در هنر باغسازی و در حوضچههای نزدیک معابد ژاپنی اهمیت دارد. در فرهنگ چینی، نیلوفر آبی نماد پاکی، صلح و باروری است. آنها گل نیلوفر آبی را نمادی از گذشته، حال و آینده میدانند، زیرا گیاهی است که همزمان جوانه میزند، گل میدهد و دانه میدهد.
الهههای فنیقی گل نیلوفر آبی را در دست دارند. در بالای معابد مهری، در بعلبک و در کلیساهای باستانی، نماد نیلوفر آبی دیده میشود. پیروان آیین مهر، چون معتقد بودند که مادر مهر توسط زرتشت در آب بارور شده است، در صحنههای تولد، او را از جوانه نیلوفر آبی که مانند میوه کاج است، باز میکردند.
استفاده نمادین از نیلوفر آبی در نقش برجستههای تخت جمشید و نیلوفرهای واژگون در بالای ستونها و پایه ستونها، اهمیت آیینی و مقدس این گل را در دوران هخامنشی نشان میدهد.
